Komputer nie działa, nie włącza się? Napraw sam!

Już chyba każdemu posiadaczowi peceta zdarzyła się jakaś awaria. Najczęściej zanosimy komputer do jakiegoś serwisu komputerowego, tym bardziejjeżeli podzespoły nadal objęte są gwarancją producenta. Gorzej jest jeśliokres gwarancyjny już minął – wystawiamy się w tedy na mniejsze albo większewydatki związane z naprawą kompaalbo wymianą podzespołów. Jednak mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że wieleawarii nie wymaga zagmatwanej wiedzy informatycznej, a naprawy kończą się na odkręceniu kilku śrubek i wymianiepodzespołów. Postaram się przybliżyć kilka najbardziejpospolitych usterekkomputerów PC, z którymi każdy użytkownik powinien sobie poradzić.

Wiele usterek udaje się zdiagnozować moment pouruchomieniu kompa. BIOS każdego komputeradiagnozuje cały komputer podczas jego rozruchu i w przypadkuznalezienia usterki daje zadowalająceznaki dźwiękowe. Analiza znaku nazywanego POST pozwoli na najszybszą diagnozę usterki komputera – na bazie typowychznaków POST badamy podzespoły wskazane przez BIOS -pomocne będą kolejne części tego tego artykułu. Zdarza się jednak, że pecet nie uruchamia się w ogóle lub też BIOS nie daje nam żadnych podpowiedzi.

Wymiana zasilacza

Jeśli twój pecet nie odpala się i nie daje żadnego śladu życia – może okazać się, że potrzebna będzie wymiana zasilacza (jednostki PSU). Najprościej jest zabrać się do tego przygotowując zasilacz z innego komputera – taki, co do jakiego mamy pewność, że jest działającygdyż działał z działającym kompletem PC. Tak więcinstalujemy dobry zasilacz do komputera, w którym diagnozujemyawarię. Jeżeli pecet odpali się po zamianie zasilacza – mamy pewność co do awarii jednostki zasilania PSU. Jeżeli natomiast komputerwciąż się nie uruchamia to winny może być inny podzespół komputera, np. płyta główna. Niestety, może się także okazać, że przepięcie na starym zasilaczuwywołało bardziej rozległe uszkodzenia – z tego powodu nie zalecam montażustarego zasilacza na działającym PC, w celu przekonania się czy zasilacz jest dobry.

Nie jest to na szczęście koniec dla naszego peceta – większość z zasilaczydaje się bardzo łatwo reperować poprzez wymianę bezpiecznika – odradzam jednakże wykonywanie tego typuoperacji osobom, które nie posiadają żadnego wyobrażenia o elektronice.

Warto w tym momencie zanotować, że przy zakupie komputera PCznaczące jest, by pamiętać o wysokiej klasie zasilacza. Wiele osób zapomina, że jest to bardzo ważny aspekt, a niskiej jakości zasilacze nie tylkoszybko się niszczą, lecz potrafią także pociągnąć za sobą awarięinnych podzespołów i tym samym stracić możemy wielewięcej pieniędzy niż wydając parę zł więcej na dobry zasilacz.

Pamięć RAM

Kości pamięci RAM to podzespoły, które niestety lubią ulegać awarii, szczególnie wpecetach z wieloletnim przebiegiem. O awarii pamięci RAM możemyprzekonać się rozważając wspomnianywcześniej sygnał POST. Sygnały dźwiękowe wiązane z awarią pamięci RAM są bardzo zróżnicowane – zależnie od twórcy BIOSu, dlatego odsyłam ponownie do domyślnej listy sygnałów POST.

Jeśli nie jesteśmy w stanie rozszyfrować znaku POST, możemy ręcznie zdiagnozowaćusterkę na kilka sposobów. Na pewno zacząć trzeba od otwarcia obudowypeceta i odnalezienia pamięci RAM. Płyty głównewyposażone są najczęściej 2-4 gniazd (slotów) na pamięci RAM, z których nie zawsze wszystkie zajęte są kościami pamięci. Diagnozę zaczynamy odwybrania jednej kości RAM i montowania jej kolejno w każdym gnieździe- potrafimy w ten sposób zdiagnozować usterkę pamięci jak i samego gniazda. Czynność powtarzamy dla każdej kości RAM – jeśli któraś z konfiguracji pozwoli na bezproblemowe odpalenie kompa to znamy przyczynę awarii – zgodnie z logiką, uszkodzenie pamięci RAM lub jednego z slotów.

W przypadku awarii jednego z slotów pamięci RAM możemy zamontować wszystkie kości z pominięciem wadliwego slotu lub (jeśli nieposiadamy takiej możliwości) oddajemy płytę główną do serwisu komputerowego, gdzie wyceniona zostanie naprawa slotu – sami nie zabieramy się za tego rodzaju naprawy, chyba że naprawdę wiemy co robimy.

Jeżeli natomiast uznamy, że wadliwa jest pamięć RAM – wymieniamy ją lub kontaktujemy się ze sprzedawcą, gdyż większośćdzisiejszych producentów pamięci daje dożywotnią gwarancję na swoje produkty.

Karta graficzna

Podobnie do poprzedniej usterki, awaria karty graficznej powinna być sygnalizowanaodpowiednim dźwiękiem przez BIOS. Najczęściej spotykamy się z znakami POST przy jednoczesnym braku reakcji monitora – niezmienny czarny ekran. Jeżeli jednak komputeruruchamia się normalnie, tzn. wydaje dźwięki towarzyszącepoprawnemu uruchomieniu peceta, jednakekran pozostaje czarny – warto sprawdzić podłączenie monitora do karty graficznej (zawsze niebieska wtyczka, VGA). Jeśli kabelwygląda ok. – może okazać się, że karta delikatnie wyskoczyła ze swojego slotu na płycie głównej. Otwieramy wtedy obudowę i przy wyłączonym zasilaniu odkręcamy i wyjmujemy kartę graficzną (profilaktycznie przedmuchujemy gniazdo karty, najlepiej sprężonym powietrzem), następnie wkładamy kartę z powrotem, dokręcamy do obudowy itestujemy czy wszystko pracuje jak należy.

Jeżeli powyższe czynności nie pomogły – pozostaje zgłosić się z kartą graficzną do serwisu. Najczęściej uszkodzeniu ulega procesor graficzny (GPU) albo pamięci – serwisy wykonują wtedy tzw. Reballing BGA, który jest właściwie niemożliwy do wykonania w warunkach pokojowych.

Przegrzewanie się, wysokie temperatury

Bardzo częstym problemem, towarzyszącym przede wszystkim starym komputerom, jest przegrzewanie się podzespołów. Najbardziejszablonowym symptomem sąwyższe temperatury z tyłu komputera, w pobliżu wylotu powietrza, a w przypadkach większego zaniedbania – resetowanie się peceta po jego dłuższej pracy.

Aby temu zapobiec, warto pamiętać o pomocniczym chłodzeniukomputera, w które zestawy nie są domyślnie zaopatrywane. Mowa tutaj o dodatkowym wentylatorze w obudowie, pomagającym odprowadzaćgorące powietrze z wnętrza, a także dodatkowe chłodzenie procesora (CPU), zastępujące mniejefektywne, domyślne systemy chłodzenia.

Dobrze jest pomyśleć o temperaturach zanim okażą się zbyt duże – montażdodatkowego wentylatora nie jest ani drogi ani zawiły, a znacznie poprawi obieg powietrza we wnętrzu peceta. Znaczące jest także, żeby pamiętać o systematycznej wymianie pasty termoprzewodzącej na procesorze – kosztuje onaparę pln, a jej wymiana często obniża temperaturę procesora w stresie nawet o 30%. Wymianę pasy termoprzewodzącej zaczynamy, tradycyjnie, ododłączenia zasilania i otwarcia obudowy. Namierzamy procesor, przykryty radiatorem z wentylatorem – odpinamy od płyty głównej kabel łączący z wentylatorem (zapamiętujemy jak i gdzie został wpięty), a następnie zdejmujemy całe chłodzenie. Istnieją trzy klasyczne metody instalowania chłodzenia na procesorze – dla procesorów firmy Intel najczęściej montowane jest za pomocą czterech obrotowych kołków, które odbezpieczamy przekręcając zgodnie ze strzałkami. Alternatywą dla tego rozwiązania są cztery długie śrubki, które wystarczy wykręcić. Chłodzenie procesorów AMD najczęściej instalowane jest zaciskowo, bezpośrednio do plastikowego koszyka przy podstawce procesora. W tym wypadkuwystarczy wypiąć zabezpieczenie naciskając kciukiem w odpowiednim miejscu irównocześnie odbezpieczając przeciwną stronę. Pozabraniu radiatora przystępujemy do wyjęcia procesora z jegoslotu. Tutaj także spotkamy się z kilkoma standardowymizabezpieczeniami, których usunięcie wiąże sięzazwyczaj z podniesieniem zawleczki. Ze zdjętym procesorem obchodzimy się bardzo delikatnie, delikatne wygięcie jednej z wielu nóżek może uniemożliwić montaż CPU na jego miejsce. Za pomocą ręcznika papierowego,precyzyjnie czyścimy górną powierzchnię procesora, takaby usunąć pozostałości po starej paście – podobnie robimy w przypadku radiatora. Po dokładnym wyczyszczeniu obuczęści, ostrożnie nakładamy na procesor pastę, którą następnieprecyzyjnie rozsmarowujemy na całą powierzchnię rdzenia procesora. Po nałożeniu pasty montujemy powrotem CPU do jego gniazda, nakładamy radiator i odpinamy wentylator do płyty głównej.

Przed wykonaniem tych operacji warto sprawdzić temperatury procesora, tak żeby po ich wykonaniu mieć jakiś pogląd na efekty – do tego celu używamy programów typu Everest.

Zdarzają się także przegrzania kart graficznych, które objawiają się wyświetlaniem na ekranie”krzaków” czyli tzw. Artefaktów. Czasami zaobserwować można poziome lub pionowepasy na monitorze, a także kilkukrotnie powielony, rozmazujący się lubskaczący obraz. Możemy wtedy spróbować wymiany pasty termoprzewodzącej, aczkolwiek tego typu awarie najczęściej pojawiają się na stałe – a wtedy nie obejdzie się bez reballingu BGA, czyli wizyty w serwisie komputerów.

Płyta główna

Jednym z najbardziej ważnych elementów peceta jest płyta główna – to na niej instalujemy wszystkie podzespoły. Nie są to niestetysporadyczne awarie, a jednocześnie niełatwo jest je zdiagnozować w warunkach pokojowych.

Jeśli komputer w ogóle się nie włącza warto wymontować z płytywszelkie zbyteczne podzespoły, pozostawiając jedynieprocesor, jedną kość pamięci RAM i kartę graficzną (jeżeli nie posiadamy zintegrowanej grafiki). W ten sposób ograniczamy ilość potencjalnych awarii.Jeżeli komputer wciąż się nie uruchamia, a z sygnałów POST nic nie jesteśmy w stanie wywnioskować to możemy próbować wymiany procesora, pamięci i grafiki na podzespoły, co do których mamy pewność, że są dobre. Jest jednak pewne ryzyko,gdyż jeżeli awaria spowodowana jest np. zwarciem na płycie głównej to ryzykujemy wtedy uszkodzenia sprawnych podzespołów.

Jeżeli dojdzie do ostateczności i zgłosimy się ze sprzętem do serwisu to musimy liczyć się z tym, że rzadko opłaca się reperować uszkodzone płyty główne PC -najczęściej naprawia się tylko te droższe modele albo płyty główne laptopów, których ceny są bardzo wysokie w stosunku do ceny całego sprzętu.

Napęd optyczny – CD / DVD

W przypadku awarii napędu optycznego diagnoza okazuje się stosunkowołatwa – awarie cechują się problemami z wczytywaniem płyt – płyty wczytują się znacznie dłużej niż kiedyś lub nie wczytują w ogóle, a w przypadku płyt multimedialnych, odtwarzana muzyka lub film przycina się (uwaga, w tym przypadkuproblemem mogą być także kodeki audio/video!). Najczęstszą przyczyną tego rodzaju awarii jest zanieczyszczony laser. Czasem wystarczy zastosować specjalną płytę czyszczącą,osiągalną w każdym sklepie komputerowym – wydatek jest niewielki.Jeżeli to nie pomaga, warto dostać się do samego lasera i przeczyścić go. W wypadkulaptopów laser znajduje się bezpośrednio na wysuwanej tacce, natomiast wprzypadku napędów komputerów PC, żeby dostać się do lasera należy rozkręcićosłonę napędu. Laser czyścimy za pomocą patyczka do uszu zamoczonego wnależytym preparacie – unikamy spirytusu, który może uszkodzićplastikową obudowę lasera.

Jeśli wyczyszczenie lasera nie pomaga albo wada objawia się w odmiennysposób, np. nie wysuwa się tacka napędu albo nie słychać żeby płyta się w ogóle kręciła – wymieniamy napęd na nowy, naprawy tego rodzaju usterek zawszeprzewyższają niewysoki koszt nowego napędu.

Dysk twardy

Rodzaje awarii dysku twardego są bardzo rozmaite, możliwości jego uszkodzenia jest naprawdę wiele. Bardzo często zdarza się, że dysk nie jest wykrywany podczas uruchomienia komputera. Na początek powinniśmy zbadać czy dysk jest widoczny w BIOS-ie,aby się do niego dostać wciskamy w pierwszej fazie uruchomienia komputera przyciskodpowiadający za uruchomienie menu BIOS – najczęściej przycisk F1 albo DEL, informacja owłaściwym klawiszu wyświetla się chwilę po uruchomieniukompa. Jeżeli dysk jest widoczny w BIOS-ie oznacza to, że mamy do czynienia z uszkodzeniem logicznym, z którym uporać możemy się z pomocąstosownego oprogramowania udostępniającego takiefunkcje jak naprawa systemu plików i/lub partycji. Jeżeli zależy nam na danych z dysku, warto pomyśleć o zastosowaniu oprogramowania do odzysku danych znośników HDD.

Jeżeli nie posiadamy dostępu do żadnego tego typu oprogramowania,zostaje próba tzw. Głębokiego formatowania. Jego wykonanie owocuje niejako przywróceniem dysku do stanu fabrycznego, usunięte zostają wszelkie dane, a także informacje o partycjach i systemie plików.

Gorzej jest w wypadku, gdy dysk nie jest widoczny w BIOS-ie. Możemy wtedy założyć, że uszkodzeniu uległa elektronika dysku – osoby, które posiadają jakiekolwiek pojęcie o elektronice mogą podjąć się próby wymiany elektroniki posługując się sprawnymnośnikiem tej samej partii jako “dawcą”, choć najczęściej kończy się wymianą dysku na nowy.

Zdarza się także, że uszkodzenie dysku objawia się głośnym stukaniem w jegoobudowie – takie naprawy także nie mają większego sensu, chyba że akurat mamydostęp do specjalistycznego laboratorium. Profesjonalne firmy są w stanie odzyskać dane praktycznie z każdego dysku – nawet spalonego lubstłuczonego na kawałeczki – taka rozrywka niestety kosztujeczasem kilkakrotnie więcej niż nowy komputer.

Błędy oprogramowania, systemu operacyjnego

Bardzo często przyczyną błędnego działaniakomputerów nie są uszkodzenia sprzętu, a wadliwe działania oprogramowania, przede wszystkim systemu operacyjnego. Rzadko zdajemy sobie sprawę z tego, że systemy operacyjne (głównie te z rodziny Windows) z czasem wymagają ponownej instalacji. Zależnie od tego jak dbamy o swój system, już po kilku miesiącach pecet może zacząć działać wolno, zawieszać się albo wyświetlać tzw. Blue screen of Death czyli popularny niebieski ekran. System operacyjny z czasem “nabiera” multumzbyteczny plików i informacji pozostałych po odinstalowanych programach, a także łapie wirusy i inne złośliwe oprogramowanie. Dlatego najczęściej warto rozpocząć naprawękompa od systemu operacyjnego.

Najczęściej wyobrażamy sobie, że reinstalacja systemu wiąże się z utratą danych, ale nic bardziej mylnego. Pliki na jakich nam zależy wystarczy przekopiować na odrębną partycję, na dysk zewnętrzny, pendrive lub po prostu nagrać na płytę. Większość programów posiada takżeopcje eksportowania danych, takich jak zakładki przeglądarki internetowej.

Tags: , , , , ,

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.